یک هواپیمای مسافربری که به سمت اروپا در حرکت است، در رشتهکوه هیمالیا سقوط میکند. معلوم میشود که «چانگ»، دوست جوان چینی تنتن، در این هواپیما بوده است. تنتن در تبت (۱۹۶۰) داستانی است از دوستی خالص، بدون حضور شخصیتهای شرور همیشگی؛ ماجرای جستوجوی ناامیدانهی تنتن برای پیدا کردن دوستش. روایت متفاوت و درونگراتر از دیگر کتابهای مجموعهی تنتن، داستانی است دربارهی اینکه ایمان و امید میتوانند بر همهی موانع غلبه کنند و اینکه قضاوتهای از پیش ساخته دربارهی دیگران – در اینجا دربارهی یتی – نتیجهی ناآگاهی است.
سفیدی در همهجا
کتاب تنتن در تبت نخستین بار در پاییز ۱۹۵۹ در مجلهی تنتن منتشر شد. هرژه طرح جلد پیشنهادی خود برای کتاب آینده را به انتشارات کستِرمن ارائه داد. اصل ایده ساده بود: تنتن، میلو، کاپیتان هادوک و شرپا تارکی در حال بررسی ردپاهای برفی یتی. بهجز شخصیتهای رنگارنگ و یک بیضی قرمز در بالای جلد که عنوان داستان با فونت سیاه در آن قرار داشت، تمام ترکیب در سفیدی غوطهور بود و شکوه و خلوص محیط را برجسته میکرد.
این پیشنهاد آنقدر رادیکال بود که از مرحلهی نمونهی اولیه فراتر نرفت. بهنظر کستِرمن، تصویر برای کودکان بیش از حد انتزاعی بود و از نظر تجاری پرخطر محسوب میشد. هرژه که معمولاً در چنین مواردی سرسخت بود، این بار پذیرفت که در پسزمینه کمی آسمان و کوه اضافه کند.
جایی برای نقشهای فرعی نیست
وقتی به کوهنوردی میروید، تنها ضروریات را با خود میبرید – هیچ بار اضافی مجاز نیست. در تنتن در تبت، هرژه شخصیتهایش را بر همین اصل برگزید. خانوادهی گستردهی تنتن به ضروریترینها تقلیل یافت: کاپیتان هادوک، چانگ و میلو! دشوار است تصور کنیم بیانکا کاستافیوره یا جولیان واگ در حال صعود از دامنههای بیرحم هیمالیا باشند.
«آدمبرفی دوستداشتنی»
ظهور یتی در ماجراهای تنتن نخستین باری است که هرژه به پرسش مرز میان انسان و حیوان میپردازد.
در این داستان، لقب «آدمبرفی مخوف» چندان برازندهی او نیست، چراکه روشن میشود در پسِ تودهای از عضله و مو، قلب حیوانی حساس و تنها میتپد. در پایان تنتن در تبت، وقتی یتی کاروان را میبیند که دوستش را برای همیشه از کوهها میبرد، میتوان غم او را حس کرد…
رعد خجسته
او شاید زیاد سخن نگوید، اما زمانی که دهان باز میکند، همه گوش فرا میدهند. رعد خجسته، راهبی از صومعهی تبت در خُر-بیونگ که در دل کوهها پنهان است، هنگام معلق شدن در هوا دچار دیدارهایی روحانی میشود. نیروهای ماوراییاش به او امکان میدهند چیزهایی را ببیند که در مکانهای دور، خارج از دید انسانهای عادی رخ میدهند. او به یاری غیرمنتظرهای برای تنتن بدل میشود و ایمانش را راسختر میسازد که چانگ هنوز زنده است.
بدذاتها نیستند
یکی از شگفتیهای تنتن در تبت این است که قهرمانان در طول ماجرا با هیچ شروری روبهرو نمیشوند. هیچ کسی مسئول هیچیک از مشکلاتی که بر سر راهشان پیش میآید نیست. سفر به تبت، بازتابی از یک سفر درونی است.
میلو میان فرشته و شیطان
دوست وفادار تنتن، میلو، سگ بسیار خوبی است، اما حتی او هم کاملاً بیگناه نیست. گاهی مجبور است بین انجام وظیفه و جویدن یک استخوان خوشمزه انتخاب کند، و در چنین مواقعی فرشته نگهبانش و همزاد شیطانیاش برای جلب توجه او با یکدیگر میجنگند.
اکثر اوقات، طول نمیکشد که میلو از دودلی خود بیرون بیاید و معمولاً تصمیم درست را بگیرد.
یک ژانر جدید؟
تنتن در تبت بعدی تازه به داستانهای مصور وارد میکند: بعد معنوی. اگرچه هیجان و ماجراجویی نقش بزرگی در این داستان، بیستمین اثر از مجموعهی تنتن، ایفا میکنند، ما همچنین میتوانیم عناصر دیگری را ببینیم و احساس کنیم که هیجانات آنها تحول شخصی نویسنده و تغییر دیدگاهها و ارزشهای مخاطبانش در دههی ۱۹۶۰ را بازتاب میدهند.
با بلوغ هرژه، او به مطالعهی آثار فلسفی، روانشناسی و روانکاوی پرداخت. این مطالعات او را به کشف و آشنایی با تائوئیسم، ذِن و بودیسم هدایت کرد.
