زمرد کاستافیوره داستانی است که در اصل، هیچ اتفاقی نمیافتد. عمارت کاپیتان هادوک، مارلیناسپایک هال، میتواند بهعنوان یک تئاتر در نظر گرفته شود؛ شخصیتهای داستان بازیگران یک نمایشاند. افراد مختلفی از بیرون، از جمله یک پزشک و چند کولی، با ساکنان عمارت در تعامل هستند.
چکیده ماجرا
یک خواننده اپرا بدون دعوت، به همراه همراهانش خودش را مهمان میکند. یک بنا (کارگر ساختمانی) مدام وعده میدهد که مشکل خطرناکی را تعمیر کند، و عکاسان مزاحم در اطراف پرسه میزنند. مهمانان دیگر هم شامل یک گروه تلویزیونی، یک دستهی موسیقی برنجی و دو پلیس دستوپاچلفتی هستند.
داستان حول محور چند سرقت ظاهری و یک زمرد گمشده میچرخد. به نظر میرسد تقریباً همه مظنوناند. در آغاز و پایان داستان، یک زاغک بازیگوش دیده میشود؛ و در نهایت خوانندگان متوجه میشوند که همین پرندهی کوچک پشت همهی ماجراها بوده است.
با حس طنز قوی و نبوغ در روایت داستانی که ظاهراً “هیچ اتفاقی” در آن نمیافتد، هرژه مخاطبانش را به یک ماجراجویی متفاوت تنتن میبرد… جایی که قهرمانان این بار در خانه میمانند.
یک کمیک نمایشی
روی جلد این کتاب خود بهخود دعوتی است به یک نمایش. تنتن مخاطب را دعوت میکند تا به تماشا بیاید؛ نمایشی که نوید لحظاتی پر از کمدی و خنده را میدهد. لطفاً سکوت کنید!
عنوان اصلیای که هرژه برای این ماجرا در نظر داشت Ciel ! Mes Bijoux ! (آه خدای من! جواهراتم!) بود، اما ناشر کتابهای تنتن، یعنی کاسترمن، آن را رد کرد.
اکزوتیسم (شور و حال سرزمینهای دوردست)
هیچ بخشی از این داستان در یک کشور دورافتاده یا عجیبوغریب اتفاق نمیافتد، هرچند کولیهایی که در ابتدای داستان ظاهر میشوند، پیوندی با سرزمینهای دور دارند. این تنها داستانی است – در کنار راز اسب تکشاخ – که در آن قهرمانان برای ماجراجویی به گوشهوکنار جهان سفر نمیکنند. اما این مانع از آن نمیشود که ماجرا خودش به سراغشان نیاید و درست پشت در خانهشان رخ ندهد.
با این حال، حتی در این فضای خانگی هم نشانهای از سفرها و ماجراجوییهای دور وجود دارد. در صفحه ۴۳، تنتن در حال خواندن جزیره گنج است؛ کتابی از نویسندهی بریتانیایی رابرت لوئیس استیونسن (۱۸۵۰–۱۸۹۴) که در سال ۱۸۸۳ منتشر شد. این کتاب یکی از آثار مورد علاقهی هرژه بود، در کنار رابینسون کروزوئه اثر دانیل دفو و سه تفنگدار اثر الکساندر دوما.
کولیها
یک ضربالمثل قدیمی رومانیایی میگوید: «کولیها از دور شبیه آدمیزاد به نظر میرسند.» هرچند این جمله آشکارا توهینآمیز است، اما در واقع نگرش عمومی و ریشهدار نسبت به این مردم را نشان میدهد.
هرژه با کتاب جواهرات کاستافیوره (۱۹۶۳) از نخستین کسانی بود که کولیها را به شکلی متفاوت از کلیشهها و تعصبات زمانهاش به تصویر کشید. تنتن و کاپیتان هادوک نیز با دیدار و گفتوگو با کولیها موفق میشوند برخی از باورهای غلط و افسانههای رایج دربارهی آنها را کنار بزنند.
بیانکا کاستافیوره
اگرچه او در سراسر جهان مشهور است، اما به نظر میرسد که رپرتوار چندان گستردهای ندارد. مشهورترین نقش این خواننده اپرا، بازی در نقش مارگریت در صحنهی ششم، پردهی سوم اپرای «فاوست» اثر گونو است.
اتاق «بلبل میلان» در کاخ مارلیناسپایک شباهت زیادی به اتاق پادشاه در قلعه شِورنی فرانسه (مدل اصلی مارلیناسپایک) دارد؛ با تخت چهارستونه و روکش ایرانی. مانند خوانندهی اپرای واقعی، ماریا کالاس، کاستافیوره نیز یک دیوا است که رابطهای پر از عشق و نفرت با رسانهها دارد.
جواهرات
کمد لباس بیانکا کاستافیوره بسیار پرزرقوبرق است. این خواننده همیشه دچار این وسواس است که جواهراتش به سرقت خواهند رفت؛ و در نهایت به نظر میرسد دقیقاً همین اتفاق رخ میدهد. تامسونها (تامپسونها) دست به تحقیق میزنند و یکی پس از دیگری ندیمهها و افراد مختلف را متهم میکنند: نستِر، ایرما و حتی کولیهایی که کاپیتان هادوک به زمین خود دعوت کرده بود. سرانجام، پس از انبوهی از سرنخهای اشتباه و ماجراهای فرعی، زمرد بهطور اتفاقی توسط تنتن در لانهی یک زاغی پیدا میشود.
عمارت مارلیناسپایک (مولینسار)
تمام بخشهای کاخ مارلیناسپایک که خوانندگان در راز تکشاخ و گنجهای رکام سرخ میبینند، مستقیماً بر اساس عکسهایی از یک بروشور گردشگری در اوایل دههی ۱۹۴۰ طراحی شده است. عنوان کامل آن بروشور (به انگلیسی ترجمهشده) چنین است: خانههای تاریخی اشرافی فرانسه. شِورنی. یکی از عمارتهای زیبای درهی لوآر. این تنها منبعی بود که هرژه هنگام خلق مارلیناسپایک در اختیار داشت.
ویژگیهای ساختمان؟ پاگرد طبقهی اول و دو راهپلهی بزرگ، همچنین چند اتاق اصلی، در چندین صفحه از همان بروشور به تصویر کشیده شده بودند. قلعهی شِورنی در سال ۱۶۲۵ و در سبک کلاسیک لویی سیزدهم ساخته شد.
راهپله
عمارت مارلیناسپایک را میتوان یکی از شخصیتهای اصلی در داستان زمرد کاستافیوره دانست. نویسنده و فیلسوف میشل سر حتی فراتر میرود و ادعا میکند که این راهپله است که در حقیقت نقش اصلی داستان را ایفا میکند. پلهها نخستین بار در راز کشتی تکشاخ ظاهر میشوند؛ جایی که تنتن با استفاده از یک سلاح قدیمی دشمنانش را درست وقتی به پله چهارم میرسند، نقش زمین میکند.
و بهویژه مراقب این پله باشید! سنگ مرمر ترکخورده باعث دستکم ۹ زمینخوردگی میشود؛ از جمله حادثهای که در آن کاپیتان هادوک پایش را پیچ میدهد، زمینگیر میشود و دیگر نمیتواند از ورود قریبالوقوع بیانکا کاستافیوره فرار کند.
سوپر-کالکاکالر
پروفسور تورنسل یک تلویزیون رنگی بزرگ اختراع میکند؛ پنج سال زودتر از آنکه در دنیای واقعی ساخته شود.
علم در خدمت عشق
یکی دیگر از اختراعات تورنسل در این داستان، یک گونهی جدید از گل رز است. پروفسور دلباختهی بیانکا کاستافیوره است؛ و این بار انرژی خلاقانهاش را روی پروژهای علمی متمرکز کرده که خطری از جانب جنایتکاران برای سوءاستفاده از آن وجود ندارد!
