در تنتن در آمریکا (Tintin en Amérique – ۱۹۳۲)، تنتن بار دیگر به عنوان قهرمانی که در برابر بیعدالتی میایستد، درخششی تازه مییابد. او با آلکاپون و دار و دستهاش روبهرو میشود و همچنین با مجموعهای از خلافکاران و ماجراجویان دیگر مبارزه میکند.
هرژه در این داستان نگاه انسانی و گستردهاش به جهان را نشان میدهد؛ بهویژه با ترسیم سرنوشت تلخ سرخپوستان بومی آمریکا که به شکلی مستند و بااحساس به تصویر کشیده شدهاند.
شهرت تنتن حالا از اقیانوس اطلس هم گذشته و به آمریکا رسیده است. بههمین دلیل، وقتی به شیکاگو میرسد — درست در میانه دوران منع مصرف الکل (Prohibition) — همه گانگسترهای شهر دور هم جمع میشوند تا مطمئن شوند ورود تنتن به آمریکا، چندان خوشایند نخواهد بود! تنتن باید از تمام هوش، اراده و مهارتهایش استفاده کند تا زنده بماند.
کتاب تنتن در آمریکا پرفروشترین جلد مجموعه تنتن در تاریخ است؛
جایگاهی که آن را بهوضوح بالاتر از «تنتن در کنگو» و «تنتن و کاوشگران ماه» — که به ترتیب دوم و سوم هستند — قرار میدهد.
ماجرای جلد کتاب
کتابهای تنتن همیشه ظاهری مانند نسخههای امروزی نداشتهاند. در آغاز کار هرژه، ماجراهای تنتن با جلدهایی متفاوت و متنوع منتشر میشدند.
نخستین نسخه از تنتن در آمریکا (Tintin en Amérique) در سال ۱۹۳۲ از چاپخانه بیرون آمد. تصویر روی جلد تنتن را نشان میداد که روی تختهسنگی نشسته، در حالی که سرخپوستان بهآرامی از پشت به او نزدیک میشوند. نسخه اصلی این طراحی که با جوهر مشکی و گواش کشیده شده بود، اخیراً در یک حراجی با قیمتی نجومی فروخته شد.
عنوان کامل این کتاب در آن زمان چنین بود:
Les Aventures de Tintin, reporter du Petit “Vingtième” en Amérique
(ماجراهای تنتن، خبرنگار لو پتی ونتیم، در آمریکا)
در نوامبر ۱۹۳۷، این ماجرا با جلدی تازه منتشر شد؛ جلدی که تصویر کوچکی از تنتن سوار بر اسب را نمایش میداد. در این نسخه نام ناشر، کاسترمن (Casterman) — که پیشتر در نسخه ۱۹۳۵ نیز آمده بود — دوباره دیده میشود.
جلدی که امروزه بهعنوان جلد کلاسیک این کتاب شناخته میشود (تصویر تمامصفحه تنتن در حال بستن کمربند اسبش در سرزمین کابویها)، اولینبار بر روی آخرین نسخه سیاهوسفید تنتن در آمریکا در سال ۱۹۴۲ ظاهر شد و از آن زمان تا امروز باقی مانده است.
از سیاهوسفید تا رنگی
تنتن در آمریکا یکی از نه داستان نخست تنتن است که ابتدا بهصورت سیاهوسفید منتشر شد. بین سالهای ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۲، یازده نسخه مختلف از این کتاب به چاپ رسید. این ماجرا همچنین آخرین داستانی بود که تحت عنوان نشریه «لو پتی ونتیم» منتشر شد.
در این بازهی زمانی، بیش از ۱۵۰ هزار نسخه سیاهوسفید از کتابهای تنتن چاپ، صحافی، توزیع و فروخته شدند.
در سال ۱۹۴۵، کتاب تنتن در آمریکا مانند دیگر ماجراهای اولیه بازنگری شد. هرژه در این سال روند بازسازی داستانهای قدیمیاش را آغاز کرد تا آنها را به نسخههای رنگی تبدیل کند.
در نسخه رنگی که همان سال منتشر شد، تصاویر با دقت و کیفیت بهتری طراحی شده بودند و بسیاری از جزئیات بهبود یافتند.
الهامگرفته از ادبیات و پژوهش عمیق
برای خلق زمینههای داستانی در تنتن در آمریکا، هرژه تحت تأثیر سخنرانیها و مطالعاتی بود که در آن زمان انجام داده بود. یکی از منابع اصلی الهام او، کتابی بود بهنام:
Scènes de la vie future (صحنههایی از زندگی آینده) نوشتهی ژرژ دوهامل (Georges Duhamel) که در سال ۱۹۳۰ منتشر شد.
این کتاب بهشدت انتقادی بود نسبت به سبک زندگی آمریکایی، بهویژه علیه صنعتیسازی افسارگسیخته، تیلوریسم (Taylorism)، تولید انبوه در خط مونتاژ، و فرهنگ مصرفگرایی گسترده.
هرژه در پسزمینهی طنزآمیز ماجرا، نگاهی انتقادی به سرمایهداری آمریکایی و جامعه ماشینیشده داشت — موضوعاتی که در آن زمان دغدغه بسیاری از اندیشمندان اروپایی نیز بود.
سینماگری در تنتن در آمریکا
«هیچکجا مانند صفحات تنتن در آمریکا، هنر هرژه تا این حد تحت تأثیر مستقیم سینما به نظر نمیرسد.»
— فیلیپ گودن، Chronologie d’une œuvre، جلد دوم، صفحه ۸۷
در این ماجرا، هرژه با استفاده از تکنیکهایی گوناگون، افکتهای سینمایی را شبیهسازی میکند؛ گویی دارد قاب به قاب، یک تدوین نهایی سینمایی را میسازد. او با بهکارگیری نماهای متوالی، زوایای دید مختلف، و نمایش همزمان اتفاقاتی که شخصیت داستان از آنها بیخبر است، تأثیری بصری و پرتنش خلق میکند.
نمونههایی برجسته از این سبک را میتوان در:
صفحه ۷۶ و
صفحه ۸۱
مشاهده کرد؛ بهویژه جایی که خواننده صحنهای را میبیند که تنتن از آن بیخبر است — مانند دست یک خلافکار که در حال برداشتن بطریای برای حمله است.
این رویکرد سینمایی باعث میشود که روایت تنتن در آمریکا نهتنها در قالب کمیک، بلکه همچون فیلمی پرهیجان در ذهن مخاطب جاری شود.
خطوط تولید خودکار کارخانهها
در تنتن در آمریکا، کارخانهای به نام “اسلیفت” (Slift) معرفی میشود که اشارهای آشکار (هرچند اندکی پنهانکاریشده) به کارخانههای واقعی “Swift & Co.” در شیکاگو است. این کارخانهها از نخستین نمونههای مدرن تولید صنعتی گوشت در جهان بودند.
اسویفت و شرکا از دهههای آغازین قرن بیستم در زمینهی کشتار، کنسروسازی، و بستهبندی گوشت فعالیت داشتند و به خاطر استفاده از خطوط تولید خودکار معروف بودند — فرآیندی که بعدها الهامبخش مدلهای تولید صنعتی در سایر صنایع شد.
در کتاب، هرژه با نگاهی طنزآمیز و انتقادی، تصویری ارائه میدهد که در آن:
«گاو زنده از یکطرف وارد کارخانه میشود و از طرف دیگر، سوسیس بیرون میآید!»
این تصویر اغراقآمیز اما الهامگرفته از واقعیت، نقدیست بر بیروح شدن فرآیند تولید و صنعتیسازی افراطی، که انسان و حیوان را در دل ماشینها و فرآیندهای بیوقفه از معنا تهی میکند — مفهومی که بهشکلی جدی در آثار منتقدان مدرنیته، از جمله ژرژ دوهامل نیز دیده میشود.
آل کاپون، دشمن شماره یک مردم
آل کاپون تنها شخصیت واقعیست که در ماجراهای تنتن با نام واقعیاش در داستان حضور دارد. در واقع، نام او پیشتر نیز در تنتن در کنگو برده شده بود — بهعنوان رئیس یک باند بینالمللی قاچاق الماس.
در دومین ماجراجویی تنتن، دیگر هیچ شکی باقی نمیماند که مقصد بعدی خبرنگار کوچک ما، شهر شیکاگو خواهد بود — زادگاه و قلمرو آل کاپون، جایی که او و دار و دستهاش بر تمام بازارهای غیرقانونی، از قاچاق الکل در دوران ممنوعیت گرفته تا قمار و اخاذی، سلطه دارند.
در شماره اکتبر ۱۹۳۰ مجله فرانسوی Le Crapouillot که به آمریکا اختصاص یافته بود، تصویری از آلفونس “صورتزخمی” کاپون چاپ شد که او را بیشتر شبیه یک خواننده محبوب اپرای ایتالیایی نشان میداد تا «دشمن شماره یک مردم»!
هرژه با آوردن کاپون بهعنوان نخستین شخصیت واقعی در دنیای تنتن، هم دنیای فانتزی داستان را به واقعیت نزدیکتر کرد و هم نشان داد که ماجراهای تنتن میتوانند به مسائل سیاسی و اجتماعی روز جهان نیز بپردازند — از کمونیسم شوروی گرفته تا جرایم سازمانیافته آمریکا.
یک شرور دیگر بدون نام: رستاپوپولوس
این شخصیت، نمونهی کلاسیک و کلیشهای ابرتبهکار شرور است و از دشمنان اصلی تنتن به شمار میآید.
رستاپوپولوس برای اولین بار در ضیافتی به افتخار تنتن در داستان تنتن در آمریکا ظاهر میشود، هرچند در آن زمان نامش به صراحت ذکر نمیشود.
رستاپوپولوس که ظاهراً یک سرمایهدار و غول سینمایی است، در جمع مهمانان دیده میشود؛ از جمله کنار ماری پایکفورت (Mary Pikefort) که در نسخه اول داستان، اشارهای واضح به ماری پیکفورد، بازیگر مشهور هالیوود در دهه ۱۹۲۰ است.
این شخصیت بعدها به یکی از نمادهای شرارت در دنیای تنتن تبدیل شد و بهعنوان دشمن بزرگ و رقیب اصلی تنتن در داستانهای بعدی حضور پررنگتری یافت.
پرفروش ترین نسخه در مجموعه تن تن همین کتاب است در جایگاه دوم و سوم به ترتیب تن تن درکنگو و تن تن و کاوشگران ماه قرار دارند
